Dojrzałość szkolna - gotowość dziecka do podjęcia obowiązku szkolnego

 

Podjęcie przez dziecko obowiązku szkolnego wiąże się z początkiem nowego, bardzo ważnego etapu w życiu. Przechodząc z wieku przedszkolnego w wiek wczesnoszkolny ulega zmianie podstawowa forma działalności dziecka. Dotąd była to zabawa. Teraz będzie nauka. Osiągnięcia w nauce będą podstawowym kryterium oceny dziecka. Jednak, aby dziecko mogło sprostać wymaganiom szkolnym  i w pełni się rozwijać musi osiągnąć dojrzałość szkolną.

Każdy rodzic powinien wiedzieć, na czym polega dojrzałość szkolna. Najogólniej można powiedzieć, że jest to gotowość dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole, uzależniona od osiągnięcia takiego stanu rozwoju fizycznego, emocjonalno – społecznego i umysłowego, który umożliwia sprostanie obowiązkom szkolnym.

Dziecko dojrzałe do nauki szkolnej potrafi:

·         powiedzieć, jakie ma imię i nazwisko, ile ma lat, gdzie mieszka, opowiedzieć o pracy rodziców,

·         narysować rysunek postaci ludzkiej: postać jest kompletna, części ciała są proporcjonalne do całości, części ciała są rozmieszczone właściwie,

·         obchodzić się z przyborami do rysowania, malowania, pisania; nie wychodzić poza linie kolorując obrazek; nazwać to co narysowało,

·          ciąć nożyczkami w linii prostej i krzywej; lepić z plasteliny,

·         dobrać w pary przedmioty lub obrazki, klasyfikować je wg określonej zasady, np. owoce, pojazdy, zwierzęta,

·          łączyć zbiory wg określonej cechy, np. wielkość, kolor,

·         wskazać różnice w pozornie takich samych obrazkach,

·          rozpoznać różne dźwięki z otoczenia, np. głosy zwierząt,

·          liczyć kolejno do 10 ; po przeliczeniu liczmanów powiedzieć, ile ich jest,

·         dokonywać dodawania i odejmowania na konkretach w zakresie 10

·         ma dobrą koncentrację uwagi,

·         jest zainteresowane pracą i jej efektami,

·         jest odporne na niepowodzenia,

·         jest wytrwałe przy dłuższym wysiłku,

·         prawidłowo wymawiać wszystkie głoski,

·         nazwać głoskę na początku i na końcu wyrazu, różnicować wyrazy o podobnym brzmieniu,  np. kran – tran, góra – kura, bada – pada,

·          podzielić zdanie na wyrazy, wyrazy na sylaby,

·          opowiedzieć treść obrazka posługując się mową zdaniową,

·         rozwiązać proste zagadki,

·         czytać niedługie teksty ze zrozumieniem,

·          uważnie słuchać przez dłuższą chwilę opowiadania, bajki, muzyki,

·         wykonać proste ćwiczenia gimnastyczne; uczestniczyć w grupowych zabawach ruchowych,

·         wskazać lewą i prawą stronę swego ciała i osoby stojącej na wprost,

·         doprowadzić do końca rozpoczętą zabawę, pracę, w trudniejszych sytuacjach zwrócić się  o pomoc do osoby dorosłej,

·         zgodnie bawić się z rówieśnikami – współdziałać, czekać na swoją kolej,

·          działać sprawnie; umieć podporządkować się słownym poleceniom,

·          wykonać podstawowe czynności samoobsługowe: samodzielnie zjeść, ubrać się, umyć,  zawiązać sznurowadła, zapiąć guziki, zamki

·         ma dobre tempo pracy,

·          potrafi nawiązać kontakty z rówieśnikami i dorosłymi, jest wrażliwy na opinię nauczycieli i innych osób dorosłych.

U większości dzieci uczęszczających do przedszkola lub tzw. “zerówki” gotowość do podjęcia nauki szkolnej dokonuje się niepostrzeżenie i nie wymaga specjalnych zabiegów ani ze strony rodziców, ani ze strony nauczycieli. Bowiem cała praca wychowawcza przedszkola, od najmłodszych grup, zmierza do zapewnienia dziecku dobrego startu w szkole. Pomimo tego, zdarza się, że niektóre dzieci nie osiągają dojrzałości szkolnej w siódmym roku życia i z tego powodu odraczane są z obowiązku szkolnego. Te dzieci wymagają szczególnej troski i fachowej pomocy. Wśród dzieci przekraczających próg szkolny są takie, które wchodzą w obowiązki szkolne z niepełną dojrzałością szkolną. Tym dzieciom również potrzebna jest specjalistyczna pomoc (np. korekcyjno-kompensacyjna), bo narażone są na poważne niepowodzenia szkolne. O tym, czy dziecko pójdzie do szkoły mimo braku dojrzałości szkolnej, czy zostaje odroczone zawsze decydują rodzice, po zasięgnięciu opinii psychologa i pedagoga. Te trudne, ale konieczne decyzje muszą być poprzedzone rzetelną diagnozą dziecka, pozwalającą określić jego dojrzałość umysłową, fizyczną, społeczną i emocjonalną.

Nowa sytuacja i całokształt związanych z nią czynników stanowią ciężkie i trudne zadanie dla układu nerwowego dziecka. Niekiedy pojawiają się związane z pójściem do szkoły lęki i stany nerwicowe. Często ich podstawę stanowią błędy popełniane zupełnie nieświadomie przez samych rodziców Oto najczęstsze z nich:

Straszenie szkołą

Dziecko będzie traktować pójście do szkoły jako przykry obowiązek, a samą szkołę postrzega (nawet jeszcze zanim samo będzie mogło doświadczyć) jako miejsce, w którym będzie mu źle.

Likwidacja zabawek

często także całkowite zburzenie dotychczasowej organizacji życia w domu. Powoduje to utratę poczucia bezpieczeństwa, które zastępuje niepewność, a nawet zagrożenie. Od dziecka zaczyna wymagać się zbyt dużej odpowiedzialności i dorosłości.

Okazywanie lęku przez rodziców

Coraz częściej zdarzają się sytuacje, w których to rodzice przejawiają strach przed szkołą i po prostu zarażają nim dzieci.

By ułatwić dzieciom naukę czytania, warto w szczególności:

  1. zwracać uwagę na właściwą wymowę,
  2. bawić się w tworzenie rymów: kukułka- jaskółka,
  3. liczyć sylaby w słowach, początkowo w krótkich później w długich; ma-ma (●●) , ka-lo-ry-fe-ry

(● ● ● ●  ●) – rysować tyle kropek, ile jest sylab,

  1. tworzyć wyrazy zawierające głoskę: na początku wyrazu, w środku, na końcu wyrazu, np. a – akwarium, lato, litera, itp.
  2. bawić się w analogiczny sposób sylabami, np. ło, łokieć, łopata, wesoło, krzesło, czoło
  3. określać położenie głoski w wyrazie, np. jaki dźwięk słyszymy po, a jaki przed lw wyrazie mleko,
  4. tworzyć nowe wyrazy przez dodanie głoski lub sylaby:, np.: to: tor, kto, tło; ma: ga-ma, Ma-ciek,   pu-ma itp.
  5. bawić się w „łańcuch wyrazów” – podajemy dziecku wyraz, z którego  ono wyodrębnia ostatnią głoskę i szuka wyrazu na tę głoskę, np.: kogut traktor radio- orzeł
  6. wyszukiwać poznane litery w tekstach drukowanych, np. w gazetach.
  7. utrwalać litery poprzez dodawanie do samogłoski spółgłoski, np. do a dostawiamy spółgłoski; ma, pa, ta, ka, da itp. Dziecko czyta sylabami, jeżeli nie umie pomagamy mu, nie czekamy, aż będzie głoskować.
  8. powtarzać ciągi słowne: logiczne (rzeczy należących do 1 kategorii) np. krzesło, stół, szafka – dziecko kilka razy powtarza, następnie próbuje wspak; nielogicznych np. broda, okno, zarost.
  9. czytać dzieciom bajki.

By ułatwić naukę pisania należy w szczególności:

1.      odwzorowywać szlaczki i wzorki.

2.      kreślić kształty graficzne w powietrzu.

3.      kalkować

4.      pisać po śladzie

5.      pisać szlaczki literopodobne, jeżeli dziecko chce pisać pokazywać kształty liter wg wzorów przedszkolnych, zachowując kierunek pisania danej literki, nie pozwalać drukować.

6.      malować, również palcami

7.      wydzierać palcami i wycinać nożyczkami, naklejać.

8.      rysować, kolorować, rysować jednocześnie ręką lewą i prawą.

9.      nawlekać koraliki

10.  modelować z gliny, plasteliny, lub pomoc w kuchni przy wyrabianiu ciasta.

Wszystkie elementy dojrzałości szkolnej są jednakowo ważne, choć niestety nie zawsze rozwijają się harmonijnie. Jeśli cokolwiek budzi państwa niepokój, warto zasięgnąć rady specjalisty.

 

 

Plan Daltoński w przedszkolu

Plan daltoński stawia na niezwykle ważne we współczesnym świecie wartości i umiejętności:

Ø   WOLNOŚĆ

Ø  ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Ø  WSPÓŁPRACA

Ø  SAMODZIELNOŚĆ

Plan daltoński stawia na działanie dziecka. Nauczyciel ma tak zorganizować zajęcia, by przedszkolak działał, a nie korzystał z gotowych rozwiązań. Ma poszukiwać. Ma studiować. Ma być jak naukowiec w laboratorium – badać świat i wyciągać wnioski. Już od przedszkola.

Celem najważniejszymstaje się wykształcenie jednostki gotowej do samodzielnego i skutecznego funkcjonowania w społeczeństwie.

Helen Parkhurst (twórczyni metody) i kontynuatorzy jej myśli, nie wiek uczynili kluczem do organizacji swoich placówek, lecz następujące zasady, słowa-klucze:

 WOLNOŚĆ

Ø  dziecko ma prawo wyboru

Ø  główna motywacja do działania powinna wynikać z jego indywidualnych potrzeb

Ø  nauczyciel nie stosuje przymusu – wychowanek sam decyduje o sposobach wykonania postawionego               zadania (kolejności i czasie)

ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Ø  nierozerwalnie wiąże się z wolnością

Ø  za wolnym wyborem stoi odpowiedzialność za wykonane zadanie

Ø  ponosi się ją przed sobą oraz przed innymi członkami zespołu

Ø  dziecko uczy się, iż z danej wolności należy mądrze korzystać

SAMODZIELNOŚĆ

Ø  dziecko na podstawie wskazówek nauczyciela stara się rozwiązać postawiony problem, szuka także własnych źródeł wiedzy,

Ø  dziecko traktuje nauczyciela jako partnera, u którego można otrzymać wskazówkę lub z kim można przedyskutować rodzące się wątpliwości

WSPÓŁPRACA

Ø  dziecko nie pracuje w oderwaniu od społeczności, nawet jeżeli nad czymś pracuje sam, musi uwzględniać potrzeby innych

Ø  zadania w zespołach stawiają na rozwój umiejętności komunikacyjnych wychowanków

                                                            NAUCZYCIEL

Wychowawca musi  więc skupić się na:

Ø  Uświadomieniu dzieciom celu i znaczenia danego działania – żadnego zakładania, że malucha to nie interesuje!

Ø  Ustaleniu reguł działania – szczególnie małe dziecko potrzebuje wyznaczania granic, jasnego określenia konsekwencji dobrego i złego zachowania.

Ø  Pokazaniu wzorca prawidłowo wykonanego zadania. Nie może zabraknąć oczywiście wyjaśnienia sposobu działania – WIZUALIZACJA.

Ø  Kontroli i korekcie – nauczyciel kontroluje postępy w wykonywaniu zadania, jeśli trzeba wspiera i podpowiada możliwe rozwiązania

Ø  Kontroli i ocenie.

DZIECKO

Dziecko ma uczyć się przez działanie:

Ø  Poznaje cel działania – buduje pozytywną motywację.

Ø  Wraz z nauczycielem przypomina sobie lub przyswaja zasady działania.

Ø  Obserwuje wzór, tworzy model działania.

Ø  Podejmuje próby wywiązania się z zadania. Jeśli trzeba, korzysta z pomocy rówieśników lub starszych oraz nauczyciela i koryguje swoje działanie.

Ø  Dokonuje samooceny i poznaje ocenę nauczyciela.